Bij elektrostimulatie worden met behulp van elektroden elektrische prikkels toegediend, waardoor spieren samentrekken. Het doel is niet alleen om de spieren in beweging te krijgen. De spiercontracties kunnen ook invloed hebben op het spiervolume, de verdeling van de zitdruk en de lokale doorbloeding. Daarmee kan elektrostimulatie mogelijk een extra bijdrage leveren aan het voorkomen van terugkerende drukwonden.

Wat doet elektrostimulatie?

Bij elektrostimulatie worden met plakkers op de huid kleine elektrische stroompjes toegediend aan de zenuwen die ervoor zorgen dat de spier kan aanspannen. Bij de meeste mensen met een dwarslaesie kunnen hiermee bijvoorbeeld de bil- en bovenbeenspieren worden geactiveerd.

Door de spieren regelmatig te laten aanspannen, kunnen ze gezonder worden en meer volume krijgen. Daardoor kan de druk op de zitbeenknobbels beter worden verdeeld. Daarnaast kan het aanspannen van de spieren de plaatselijke doorbloeding verbeteren. Als het voor u een passende interventie is, biedt De Hoogstraat Revalidatie , elektrostimulatie aan in een kort poliklinisch traject.

Je kunt het zien als een extra manier om de spieren die normaal gesproken helpen bij het beschermen van het zitvlak, toch actief te houden.

Wat zegt het wetenschappelijk onderzoek?

Elektrostimulatie wordt al langer onderzocht als behandeling van bestaande drukwonden. Een Cochrane-review uit 2020 bundelde 20 onderzoeken met in totaal 913 deelnemers. De onderzoekers concludeerden dat elektrische stimulatie waarschijnlijk de kans vergroot dat een drukwond geneest en ook de snelheid van wondgenezing kan verhogen. Tegelijkertijd is nog niet duidelijk of een wond er daadwerkelijk sneller volledig door verdwijnt of hoeveel kleiner de wond wordt. De onderzoekers noemen de resultaten daarom veelbelovend, maar vinden het bewijs nog onvoldoende om elektrostimulatie voor iedere drukwond als standaardbehandeling aan te bevelen.

Er is ook onderzoek gedaan naar drukwonden specifiek bij mensen met een dwarslaesie. Daarvoor werd het Nederlandse SCI PREVOLT-onderzoek opgezet. Hier werd onderzocht of elektrostimulatie, naast de gebruikelijke zorg, het risico op terugkerende drukwonden kan verminderen bij mensen die eerder een drukwond hebben gehad. Het onderzoeksprotocol beschrijft onder andere dat langdurig zitten, spieratrofie, verhoogde zitdruk en een verminderde doorbloeding belangrijke factoren zijn bij het ontstaan van drukwonden.

Waarom zou het kunnen werken?

De theorie is eigenlijk heel logisch. Wanneer de bilspieren door een dwarslaesie minder worden aangestuurd, neemt het spiervolume af. Hierdoor is er minder weefsel om de druk tussen het zitbeen en de ondergrond te verdelen. Door de spieren elektrisch te activeren, kan het spiervolume toenemen. Tegelijkertijd zorgen de herhaalde spiercontracties voor beweging en mogelijk een betere lokale doorbloeding.

Deze drie effecten, meer spiervolume, een betere verdeling van de zitdruk en een betere doorbloeding, kunnen allemaal bijdragen aan het beschermen van kwetsbaar weefsel. Dat maakt elektrostimulatie vooral interessant als mogelijke aanvulling op de bestaande preventieve maatregelen.

Van onderzoek naar de praktijk

In de praktijk wordt elektrostimulatie bij De Hoogstraat inmiddels specifiek ingezet voor decubituspreventie. De behandeling gebeurt met elektroden op de bil- en beenspieren. Niet iedereen komt in aanmerking voor deze behandeling. Bepaalde medische omstandigheden, zoals bijvoorbeeld het dragen van een pacemaker, epilepsie, zwangerschap of ernstige problemen met de bloedsomloop in de benen, kunnen een reden zijn om elektrostimulatie niet toe te passen. Beoordeling door een deskundige is daarom belangrijk.

De ervaringen van mensen die de behandeling gebruiken zijn positief, maar persoonlijke ervaringen zijn natuurlijk iets anders dan wetenschappelijk bewijs. Juist daarom blijft onderzoek belangrijk.

De basis blijft hetzelfde

Elektrostimulatie is dus een interessante ontwikkeling, maar het is geen wondermiddel. De belangrijkste principes van huidzorg blijven onveranderd: controleer je huid, voorkom langdurige druk en schuifkrachten, zorg voor een goede zithouding en drukverdeling en neem veranderingen van de huid serieus.

De wetenschap laat inmiddels zien dat elektrostimulatie mogelijk iets kan toevoegen aan die aanpak. Vooral het idee dat je met elektrische prikkels de bilspieren kunt activeren en daarmee mogelijk spiervolume, drukverdeling en doorbloeding kunt beïnvloeden, is veelbelovend.

De komende jaren moet duidelijker worden voor wie elektrostimulatie het meeste voordeel oplevert en hoe vaak en hoe lang de behandeling het beste kan worden toegepast. Tot die tijd is het vooral een interessante extra mogelijkheid voor mensen met een dwarslaesie die hun huid zo goed mogelijk willen beschermen.

Bij decubitus geldt immers nog altijd: voorkomen is beter dan genezen.